تابلو فرمان آسانسور
عملکرد تابلو فرمان آسانسور در بالابر
تابلو فرمان آسانسور در واقع مغز هر آسانسور است که کنترل تجهیزات الکتریکی و همچنین کنترل کلی سیستم را بر عهده دارد. این تابلو به موتور آسانسور دستورات لازم جهت حرکت را می‌دهد و در حقیقت مرکز پردازش و کنترل سیستم هر بالابر محسوب می‌شود.
اجزای داخلی تابلو فرمان آسانسور
تابلو فرمان از قطعات اصلی آسانسور است که در کیفیت و ایمنی آن نقش ویژه‌ای دارد؛ به‌طوری‌که نصب آن باید کاملاً با دقت و توسط نیروی متخصص انجام پذیرد و معمولاً در موتورخانه نصب می‌گردد. اجزای داخلی آن هر کدام نقش ویژه‌ای دارند که مهم‌ترین آن مدار فرمان است. از دیگر اجزای آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- برد اصلی (IMC) و دیگر بردها از جمله: برد I/O، برد کابین (CAB)، برد تغذیه، شارژ باتری (IPS)، برد کنترل بار و فاز (LPC)
- جعبه رویزیون
- فیوز
- منبع تغذیه
- ترمینال
نقش تابلو فرمان آسانسور چیست؟
کنترل تمامی حرکات و همچنین کنترل جهت حرکت از وظایف مهم تابلو فرمان آسانسور است. از دیگر وظایف آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- کنترل سرعت موتور
- اجرا نمودن درخواست‌های توقف و حرکت در طبقات
- کنترل تجهیزات برقی آسانسور
- نظارت دقیق بر حرکت کابین و حفظ ایمنی لازم
- کنترل و مراقبت از تجهیزات الکتریکی
- تشخیص جایگاه کابین در لحظات مختلف
- نظارت کامل بر حرکت کابین آسانسور و تعیین شرایط مختلف
انواع تابلو فرمان آسانسور
از نظر ساختار کنترلی، تابلو فرمان آسانسور در دو دسته اصلی طبقه‌بندی می‌شود: تابلو فرمان تک‌سرعته (درایودار) و تابلو فرمان دو‌سرعته.
- تابلو فرمان تک‌سرعته توسط درایو کنترل می‌شود، به همین دلیل با نام تابلو فرمان درایودار نیز شناخته می‌شود. آسانسورهایی که این نوع تابلو فرمان را دارند، کابین هرگز با تکان‌های ناگهانی مواجه نخواهد شد؛ چراکه درایو می‌تواند شرایط مناسبی برای راه‌اندازی روان موتور فراهم کند. به دلیل درایوی که در این نوع بکار رفته، کف کابین آسانسور همواره با کف طبقه در یک راستا قرار می‌گیرد. تابلو فرمان تک‌سرعته درایودار مجهز به دستگاهی به نام اینورتر با فناوری VVVF است.
- تابلو فرمان دو‌سرعته (2SPD) در پروژه‌های قدیمی‌تر بیشتر استفاده می‌شد، اما امروزه کاربرد کمتری در نصب و راه‌اندازی آسانسور دارد. در این نوع تابلو از درایو استفاده نشده و دارای دو سیم‌پیچ است؛ همچنین از موتورگیربکس برای ایجاد سرعت کم و زیاد بهره می‌برد و بنابراین دارای دو حالت دور تند و کند است.
هنگام بکارگیری تابلو فرمان دو‌سرعته، زمانی که بالابر ساکن است و می‌خواهد شروع به حرکت کند، موتور با دور تند شروع به حرکت کرده و سپس سرعت افزایش می‌یابد. با نزدیک شدن به طبقه مورد نظر، سرعت کاهش یافته و تقریباً به صفر می‌رسد. این تغییرات ناگهانی سرعت برای موتور آسانسور مناسب نیست و باعث کاهش عمر مفید آن می‌شود؛ در نهایت مصرف برق نیز افزایش پیدا می‌کند.
| ویژگی | تابلو فرمان تک‌سرعته (درایودار) | تابلو فرمان دو‌سرعته (2SPD) |
| نوع کنترل | مجهز به درایو و اینورتر VVVF | بدون درایو؛ دو سیم‌پیچ مجزا |
| نرمی حرکت | شتاب و ترمز کاملاً نرم و بدون تکان | حرکت با تغییرات ناگهانی سرعت |
| هم‌ترازی کف کابین و طبقه | دقیق و کاملاً هم‌تراز | معمولاً غیردقیق و نیازمند تنظیم مجدد |
| صدای حرکت | بسیار کم | نسبتاً بالا و آزاردهنده |
| مصرف انرژی | کمتر (صرفه‌جویی بلندمدت) | بیشتر |
| طول عمر موتور | بیشتر | کمتر |
| کاربرد رایج | پروژه‌های جدید و آسانسورهای مدرن | پروژه‌های قدیمی‌تر |
مزایا و معایب تابلو فرمان تک‌سرعته
مزایا:
اینورتر بکار رفته در این نوع تابلو فرمان باعث می‌شود از ضربه‌های ناگهانی جلوگیری شود؛ بنابراین موتور آسانسور با حرکتی آرام و روان راه‌اندازی می‌شود. در تابلو فرمان تک‌سرعته VVVF، به دلیل نرم و روان بودن حرکت کابین، عملاً هیچ‌گونه صدای آزاردهنده‌ای ایجاد نمی‌شود. همچنین این فناوری در مصرف انرژی صرفه‌جویی قابل توجهی ایجاد می‌کند، هزینه بازسازی آسانسور را کاهش می‌دهد و طول عمر موتور را افزایش می‌دهد؛ در نتیجه هزینه اولیه پرداختی ظرف مدت کوتاهی جبران می‌شود.
معایب:
این محصول به دلیل اینورتری که بر روی موتور نصب شده، هزینه اولیه بیشتری نسبت به تابلو فرمان دو‌سرعته دارد.
مزایا و معایب تابلو فرمان دو‌سرعته
مزایا:
مهم‌ترین مزیت تابلو فرمان دو‌سرعته، هزینه اولیه خرید پایین‌تر نسبت به نوع تک‌سرعته/درایودار است که آن را برای پروژه‌های با بودجه محدودتر مقرون‌به‌صرفه می‌کند.
معایب:
تابلو فرمان دو‌سرعته به دلیل داشتن دو سرعت متفاوت حرکتی، باعث بروز تکان‌ها و ضربه‌های ناگهانی در کابین می‌شود که ممکن است برای مسافران آزاردهنده باشد و به موتور نیز فشار وارد کند.
در این نوع تابلو فرمان، سیستمی برای تشخیص میزان باری که به موتور وارد می‌شود وجود ندارد؛ بنابراین سطح کابین آسانسور با سطح طبقه به‌طور دقیق هم‌تراز نمی‌شود. این آسانسورها به دلیل تغییرات سرعت، ممکن است صداهای زیادی ایجاد کنند که منجر به آلودگی صوتی می‌شود.
همچنین تابلو فرمان دو‌سرعته سیستمی برای محدود کردن جریان راه‌اندازی موتور ندارد که این امر می‌تواند منجر به داغ کردن سیم‌پیچ‌ها و کاهش عمر مفید موتور شود. حرکت و توقف مکرر بالابر نیز مصرف برق را افزایش می‌دهد. جریان راه‌اندازی بالا هنگام شروع حرکت، باعث نوسان ناگهانی ولتاژ شده و می‌تواند سایر مصرف‌کننده‌های برق ساختمان را نیز تحت‌تأثیر قرار دهد.
سوالات متداول
۱. تفاوت اصلی تابلو فرمان تک‌سرعته و دو‌سرعته چیست؟
تابلو فرمان تک‌سرعته مجهز به درایو و اینورتر VVVF است و حرکتی نرم، کم‌صدا و کم‌مصرف ایجاد می‌کند، در حالی‌که تابلو فرمان دو‌سرعته بدون درایو کار می‌کند و به دلیل تغییر ناگهانی سرعت، مصرف انرژی و سایش موتور بیشتری دارد.
۲. کدام نوع تابلو فرمان برای آسانسورهای جدید توصیه می‌شود؟
در پروژه‌های جدید معمولاً تابلو فرمان تک‌سرعته درایودار (VVVF) توصیه می‌شود، زیرا با وجود هزینه اولیه بیشتر، در بلندمدت به دلیل صرفه‌جویی انرژی و افزایش طول عمر موتور مقرون‌به‌صرفه‌تر است.
۳. مهم‌ترین قطعات داخلی تابلو فرمان آسانسور کدام‌اند؟
برد اصلی (IMC)، برد I/O، برد کابین (CAB)، برد تغذیه، برد شارژ باتری (IPS)، برد کنترل بار و فاز (LPC)، جعبه رویزیون، فیوز، منبع تغذیه و ترمینال از مهم‌ترین اجزای داخلی تابلو فرمان هستند.
پیشنهاد متا تگ (Meta Description):
تابلو فرمان آسانسور، مغز کنترلی سیستم بالابر؛ آشنایی با اجزا، عملکرد و مقایسه کامل انواع تک‌سرعته و دو‌سرعته | سپهر آسانبر
